Η ΜΑΧΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΝΙΚΟΝ ΠΟΤΑΜΟΝ (334 π.Χ.)

Η μάχη σύμφωνα με τόν Αρριανό

ΑΡΡΙΑΝΟΥ, , ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΑΝΑΒΑΣΙΣ, , ΒΙΒΛΙΟ Α'

13. Ἐν τῳ μεταξύ , ὁ Ἀλέξανδρος προχωρούσε πρός τόν Γρανικό ποταμό, , ἔχοντας παρατάξει τό στρατό του . Τοποθέτησε τῇ φάλαγγα τῶν ὁπλιτῶν σε δύο σειρές, , παρέταξε τό ιππικό καί διέταξε νᾷ ἀκολουθοῦν οἱ σκευοφόροι . Τούς ανιχνευτές τούς οδηγούσε ὁ Ηγέλοχος ἔχοντας μαζί του τούς σαρισοφόρους ἱππεῖς κα γύρῳ στους πεντακόσιους ψιλούς . Ο Ἀλέξανδρος βρισκόταν κοντά στο Γρανικό, , ὅταν έφτασαν ανιχνευτές καί ανακοίνωσαν ὅτι οἱ Πέρσες ἔχουν παραταχτεί πέρα ἀπό τό ποτάμι σαν νᾷ εἶναι ἕτοιμοι για μάχη . Έτσι, , ὁ Ἀλέξανδρος ετοίμασε για μάχη καί τῇ δική του στρατιά . Τότε πήγε καί τόν βρήκε ὁ Παρμενίωνας καί του εἶπε τά ἐξῇς .
« εξής.
«Βασιλιά, , κρίνω ὅτι αὐτή τῇ στιγμή , πρέπει νᾷ στρατοπεδεύσουμε έτσι ὅπως είμαστε στην ὄχθη του ποταμοῦ . Μου φαίνεται πως οἱ ἐχθροί που ἔχουν πολύ λιγότερο πεζικό ἀπό μας, , δέ θα τολμήσουν νᾷ μας πλησιάσουν. . Έτσι, , ἄν μπορέσουμε, , θα περάσουμε εὔκολα τό ποτάμι με τό χάραμα. . Ἄν περάσουμε πρίν ἐκεῖνοι πάρουν τις θέσεις τούς , θα τούς αιφνιδιάσουμε Δέ μου φαίνεται ὅμως εύκολο νᾷ τό κατορθώσουμε τώρα , με τό στρατό παραταγμένο σε μέτωπο. . Βλέπεις ὅτι πολλά μέρη του ποταμοῦ δείχνουν βαθιά καί οἱ όχθες εἶναι ψηλές καί απόκρημνες. . Ἄν περάσουμε ἄτακτα καί παραταγμένοι με αὐτόν τόν τρόπο που εἶναι τό ασθενέστερο σημείο μας, , ἀπό μπροστά, , καθώς θα βγαίνουμε, , θα πέσει ἐπάνω μας παραταγμένο τό ιππικό του ἐχθροῦ . Καί ἡ πρώτη ἀτυχία θα εἶναι φοβερή γι’ αὐτή τῇ μάχη καί καθοριστική για τήν εξέλιξη του πολέμου ». Ο Ἀλέξανδρος ὅμως απάντησε· · « «Παρμενίωνα, , τά ξέρω αὐτά . Ντρέπομαι ὅμως ἐγώ , που πέρασα εὔκολα τόν Ελλήσποντο, , νᾷ εμποδιστώ ἀπ' αὐτό τό ρυάκι ( (υποβαθμίζοντας μ’ αὐτό τό ὄνομα τόν Γρανικό) ) νᾷ περάσω τό στρατό μου έτσι ὅπως εἶναι . Κῖ αὐτό δεν τό κάνω οὔτε για τῇ φήμη τῶν Μακεδόνων οὔτε ἐπειδή ἐγώ ὁ ἴδιος ἐπιζητῶ τόν κίνδυνο. . Νομίζω ὅμως ὅτι οἱ Πέρσες θα πάρουν θάρρος καί θα θεωρήσουν ὅτι μπορούν νᾷ μας αντιμετωπίσουν σαν ἴσοι , ἄν δεν πάθουν ἀμέσως κάτι που νᾷ δικαιώνει τούς φόβους τούς ».
14. Αὐτά εἶπε καί ἔστειλε τόν Παρμενίωνα νᾷ αναλάβει τήν ἡγεσία τῆς αριστερής παράταξης, , ἐνῶ ὁ ἴδιος πήγε στῇ δεξιά . Μπροστά του , δεξιά , πήρε Θέση ὁ γιος του Παρμενίωνα, , ὁ Φιλώτας, , με τούς ἑταίρους , τό ιππικό, , τούς τοξότες καί τούς Ἀγριᾶνες ακοντιστές. . Ο Ἀμύντας , ὁ γιος του Αρραβαίου, , με τούς σαρισοφόρους ἱππεῖς , τούς Παίονες καί τήν ἴλη του Σωκράτη τοποθετήθηκε κοντά στο Φιλώτα. . Κοντά τούς πήραν θέση οἱ υπασπιστές τῶν ἑταίρων με επικεφαλής τόν ἄλλο γιο του Παρμενίωνα, , τό Νικάνορα· · πίσῳ τούς ἡ φάλαγγα του Περδίκκα, , του γιου του Ορόντη, , μετά ἡ φάλαγγα του Κοίνου , του γιου του Πολεμοκράτη, , μετά του Κρατεροῦ , του γιου του Αλέξανδρου, , μετά του Ἀμύντα , του γιου του Ανδρομένη καί , τέλος , οἱ ἄνδρες του Φίλιππου, , του γιου του Ἀμύντα . Στ’ ἀριστερά τώρα , πρῶτοι τοποθετήθηκαν οἱ Θεσσαλοί ἱππεῖς με επικεφαλής τόν Κᾶλα , τό γιο του Άρπαλου, , μετά τό συμμαχικό ιππικό με επικεφαλής τό Φίλιππο, , τό γιο του Μενέλαου, , κατόπιν οἱ Θρᾷκες με επικεφαλής τόν Ἀγάθωνα καί τέλος , τρεῖς φάλαγγες , του Κρατεροῦ , του Μελέαγρου καί του Φίλιππου, , μέχρι τῇ μέση τῆς παράταξης.
Οι .
Οἱ Πέρσες είχαν περίπου εἴκοσι χιλιάδες ἱππεῖς καί λιγότερους ἀπό εἴκοσι χιλιάδες πεζούς μισθοφόρους . Παρέταξαν τό ιππικό τούς κατά μῆκος τῆς ὄχθης του ποταμοῦ καί τοποθέτησαν μετά τό πεζικό. . Η θέση πάνω ἀπό τήν ὄχθη ήταν στρατηγική . Οἱ Πέρσες εντόπισαν τόν ίδιο τόν Αλέξανδρο ( (που ήταν προφανές ποιος ήταν καί ἀπό τῇ λαμπρότητα τῆς πανοπλίας του καί ἀπό τις περιποιήσεις τῶν γύρῳ του ) νᾷ κατευθύνεται πρός τήν αριστερή τούς πλευρά · τοποθέτησαν λοιπόν σ’ αὐτό τό σημείο πυκνά τις ίλες του ἱππικοῦ .
Η μάχη
μάχη
Για κάμποση ὤρα , τά ἀντίπαλα στρατεύματα στάθηκαν σιωπηλά καί ἀντιμέτωπα στις όχθες του ποταμοῦ , γεμᾶτα ἀγωνία για τό μέλλον . Οἱ Πέρσες περίμεναν νᾷ μπουν οἱ Μακεδόνες στο νερό, , για νᾷ τούς επιτεθούν καθώς θα βγαίνουν. . Ο Ἀλέξανδρος πήδησε πάνω στ’ άλογο, , κάλεσε τούς ἄνδρες του νᾷ τόν ακολουθήσουν καί νᾷ δείξουν τήν παλικαριά τούς καί διέταξε νᾷ μπουν πρῶτοι στο ποτάμι οἱ πρόδρομοι ἱππεῖς , οἱ Παίονες ὑπό τήν ἡγεσία του Ἀμύντα , του γιου του Αρραβαίου, , ἔνα τάγμα πεζικοῦ καί πρίν ἀπ' ὅλους ἡ ἴλη του Σωκράτη , που κατά τύχη οδηγούσε ἐκείνη τήν ἡμέρα ολόκληρο τό ιππικό, , ὑπό τήν ἡγεσία του Πτολεμαίου , του γιου του Φίλιππου. . Ο ἴδιος μπήκε στο ποτάμι οδηγώντας τῇ δεξιά παράταξη κάτω ἀπό τούς ἤχους τῶν σαλπίγγων καί τις ιαχές πρός τόν Ενυάλιο Άρη· · προχωροῦσαν πάντα λοξά , ὅπως τούς τραβούσε τό ῥεῦμα , για νᾷ μήν πέσουν πάνω τούς οἱ Πέρσες παραταγμένοι σε σειρά , καθώς θα έβγαιναν, , ἀλλά νᾷ τούς χτυπήσει ὁ ἴδιος όσο γινόταν κατά μέτωπο.
15. .
15. Οἱ Πέρσες τώρα έριξαν ἀκόντια στο σημείο ὅπου βγήκαν οἱ πρῶτοι στρατιώτες του Ἀμύντα καί του Σωκράτη . Αὐτοί που βρίσκονταν στο ψηλό σημείο τῆς ὄχθης έριχναν μέσα στο ποτάμι κῖ ὅσοι βρίσκονταν χαμηλότερα κατέβαιναν μέσα στο νερό. . Οἱ ἱππεῖς συγκρούονταν, , καθώς οἱ Μακεδόνες έβγαιναν ἀπό τό ποτάμι καί οἱ Πέρσες τούς εμπόδιζαν· · οἱ πρῶτοι πολεμοῦσαν με τά δόρατα καί οἱ δεύτεροι έριχναν ἀκόντια . Οἱ Μακεδόνες , κατά τήν πρώτη επίθεση, , έχαναν χρόνο καί είχαν απώλειες, , ἀφοῦ οἱ ἴδιοι αμύνονταν ἀπό αβέβαιο σημείο μέσα στο ποτάμι καί οἱ Πέρσες βρίσκονταν ψηλότερα. . Ἐξάλλου , σ’ αὐτό τό σημείο εἶχε παραταχτεί τό πιο αξιόμαχο τμῆμα του περσικοῦ ἱππικοῦ · μαζί του πολεμοῦσαν ὁ Μέμνονας καί τά παιδιά του . Οἱ πρῶτοι Μακεδόνες που συγκρούστηκαν με τούς Πέρσες πολέμησαν παλικαρίσια· · κατασφάχτηκαν σῴζοντας τούς υπόλοιπους, , που γύριζαν πρός τόν Αλέξανδρο που πλησίαζε . Γιατί, , πράγματι , πλησίαζε οδηγώντας τῇ δεξιά παράταξη. . Ἐπιτέθηκε πρῶτος στους Πέρσες, , στο σημείο που τό ιππικό τούς ήταν πυκνότερο καί βρίσκονταν οἱ ἡγεμόνες τούς . Γύρῳ του μαινόταν ἡ μάχη . Ἐν τῳ μεταξύ , οἱ φάλαγγες τῶν Μακεδόνων περνούσαν σχετικά εὔκολα πια, , ἡ μια μετά τήν ἄλλη . Παρά τό γεγονός ὅτι ἡ μάχη διεξαγόταν πάνω στ’ ἄλογα , έμοιαζε περισσότερο με μάχη πεζικοῦ . Τά ἄλογα συμπλέκονταν, , οἱ στρατιώτες πολεμοῦσαν σῶμα με σῶμα , οἱ Μακεδόνες προσπαθοῦσαν νᾷ σπρώξουν τούς Πέρσες ἀπό τήν ὄχθη στην πεδιάδα , οἱ Πέρσες προσπαθοῦσαν νᾷ εμποδίσουν τούς Μακεδόνες νᾷ βγουν καί νᾷ τούς ρίξουν πάλι στο ποτάμι. . Ἤδη , οἱ ἄνδρες του Αλέξανδρου βρίσκονταν σε καλύτερη θέση· · ήταν πιο δυνατοί , είχαν μεγαλύτερη ἐμπειρία καί τά κρανέινα δόρατα τούς ήταν μακρύτερα ἀπό τά περσικά .
Ἐκείνη τῇ στιγμή , ἔσπασε πάνω στῇ μάχη τό δόρυ του Αλέξανδρου. . Ζήτησε ἄλλο ἀπό τόν Αρέτη , ἔνα νεαρό τῆς βασιλικῆς ἀκολουθίας · κῖ αὐτός ὅμως βρισκόταν σε δύσκολη θέση, , γιατί εἶχε σπάσει καί τό δικό του δόρυ καί πολεμούσε σκληρά με τό σπασμένο. . Τό ἔδειξε στον Αλέξανδρο καί του φώναξε νᾷ ζητήσει ἄλλο . Τελικά , κάποιος ἀπ' τούς συμμάχους , ὁ Δημάρατος ἀπό τήν Κόρινθο, , του έδωσε τό δικό του . Αὐτός τό πήρε καί , μόλις εἶδε τό γαμπρό του Δαρείου , τόν Μιθριδάτῃ , νᾷ ὁδηγεῖ ἔνα τμῆμα ἱππικοῦ που ερχόταν νᾷ τούς χτυπήσει σαν έμβολο, , έτρεξε ὁ ἴδιος μπροστά ἀπό τούς ἄλλους καί τόν έριξε κάτω χτυπώντας τόν στο πρόσωπο. . Τότε , ὁ Ροισάκης ἐπιτέθηκε στον Αλέξανδρο καί τόν χτύπησε με τήν κοπίδα στο κεφάλι· · ἔσπασε λίγο τό κράνος του , τό οποίο κράτησε τήν πληγή μακριά ἀπό τό κεφάλι του . Ο Ἀλέξανδρος τόν σκότωσε κῖ αὐτόν διαπερνώντας με τό δόρυ τόν θώρακα του καί χτυπώντας τόν στο στέρνο. . Ο Σπιθριδάτης ἐν τῳ μεταξύ πλησίαζε τόν Αλέξανδρο ἀπό πίσῳ κρατώντας υψωμένη τήν κοπίδα · τόν πρόφτασε ὅμως ὁ Κλεῖτος ὁ γιος του Δρωπίδη, , καί τόν χτύπησε στον ώμο· · τό χέρι ἔπεσε κάτω μαζί με τήν κοπίδα . Τό ιππικό συνέχιζε νᾷ βγαίνει ἀπό τό ποτάμι καί νᾷ ενώνεται με τούς ἄνδρες του Αλέξανδρου.
16. .
16. Οἱ Πέρσες καί τά ἄλογά τούς βάλλονταν ἀπό παντού· · τούς χτυπούσαν τά δόρατα , τούς έσπρωχναν οἱ ἱππεῖς ανακατεμένοι με τούς ψιλούς . Έτσι τράπηκαν σε φυγή , πρῶτα στο σημείο ὅπου πολεμούσε ὁ Ἀλέξανδρος . Μόλις ἔσπασε τό κέντρο, , παρέλυσαν καί οἱ δύο πτέρυγες καί τράπηκαν σε άτακτη φυγή . Σκοτώθηκαν περίπου χίλιοι Πέρσες ἱππεῖς . Η καταδίωξη δεν κράτησε πολύ , γιατί ὁ Ἀλέξανδρος στράφηκε ἐναντίον τῶν μισθοφόρων . Τό πυκνότερο τμῆμα τούς εἶχε κρατήσει τήν ἀρχική του θέση, , περισσότερο γιατί ἡ απρόσμενη εξέλιξη τῆς μάχης τούς έκανε νᾷ τά χάσουν καί λιγότερο γιατί έκαναν θετικούς ὑπολογισμούς . Ο Ἀλέξανδρος οδήγησε ἐναντίον τούς τῇ φάλαγγα καί διέταξε τούς ἱππεῖς νᾷ τούς περικυκλώσουν. . Τούς κατέσφαξε μέσα σε λίγη ὤρα . Δέ σώθηκε κανένας, , ἐκτός ἄν κάποιος τρύπωσε ἀνάμεσα στους νεκρούς . Περίπου δύο χιλιάδες πιάστηκαν αἰχμάλωτοι . Σκοτώθηκαν πολλοί ἡγεμόνες τῶν Περσῶν · ὁ Νιφάτης, , ὁ Πετήνης, , ὁ σατράπης τῆς Λυδίας Σπιθριδάτης, , ὁ ὕπαρχος τῆς Καππαδοκίας Μιθροβουζάνης, , ὁ γαμπρός του Δαρείου Μιθριδάτης , ὁ γιος του ἄλλου Δαρείου ( του γιου του Ἀρταξέρξη ) Αρβουπάλης, , ὁ κουνιάδος του Δαρείου Φαρνάκης , ὁ ἀρχηγός τῶν μισθοφόρων Ωμάρης. . Ο Αρσίτης κατέφυγε μετά τῇ μάχη στῇ Φρυγία , ὅπου αυτοκτόνησε θεωρώντας τόν ἑαυτό του υπαίτιο τῆς συμφοράς τῶν Περσῶν .
Ἀπό τούς Μακεδόνες τώρα · κατά τήν πρώτη επίθεση σκοτώθηκαν εἴκοσι πέντε σύμμαχοι . Ο Ἀλέξανδρος ανέθεσε στο Λύσιππο, , τό μόνο γλύπτῃ που εἶχε τό δικαίωμα νᾷ κάνει καί τῇ δική του προτομή , νᾷ τούς φτιάξει χάλκινες προτομές, , οἱ οποίες στήθηκαν στο Δίο. . Σκοτώθηκαν ἀκόμη περίπου εξήντα ἱππεῖς καί τριάντα πεζοί . Ο Ἀλέξανδρος τούς ἔθαψε τήν επόμενη μέρα με τά ὅπλα τούς καί ἄλλα κτερίσματα Απάλλαξε ἀκόμη τούς γονεῖς καί τά παιδιά τούς , που βρίσκονταν στην πατρίδα , ἀπό τούς φόρους για τῇ γη καί τήν περιουσία τούς , καθώς καί ἀπό άλλες προσωπικές υπηρεσίες. . Φρόντισε ἰδιαίτερα τούς πληγωμένους· · τούς επισκέφτηκε ὅλους , εξέτασε τά τραύματά τούς τούς ρώτησε πού πληγώθηκαν καί τούς άφησε νᾷ διηγηθούν τά κατορθώματά τούς καί νᾷ περηφανευτούν γι’ αὐτά . Ἔθαψε ακόμα τούς ἀρχηγούς τῶν Περσῶν καί τούς Ἕλληνες μισθοφόρους , που πολέμησαν στο πλευρό τῶν βαρβάρων . Ὅσους ἀπ' αὐτούς έπιασε αἰχμαλώτους τούς ἔστειλε αλυσοδεμένους στῇ Μακεδονία σε καταναγκαστικά ἔργα , γιατί ὄντας Ἕλληνες καί παραβιάζοντας τις κοινές ἀποφάσεις τῶν Ἑλλήνων πολέμησαν στο πλευρό τῶν βαρβάρων . Ἀκόμη , ἔστειλε στην Αθήνα τριακόσιες περσικές πανοπλίες ὡς ἀνάθημα στην πολιούχο Ἀθηνᾶ . Διέταξε μάλιστα νᾷ γραφεῖ τό παρακάτω ἐπίγραμμα : « Ο Ἀλέξανδρος , ὁ γιος του Φιλίππου , καί ὅλοι οἱ Ἕλληνες , ἐκτός ἀπό τούς Σπαρτιάτες, , πήραν αὐτά τά λάφυρα ἀπό τούς βαρβάρους που κατοικοῦν στην Ἀσία ». ( Ἀλέξανδρος ὁ Φιλίππου καί οἱ Ἕλληνες πλήν Λακεδαιμονίων ἀπό τῶν βαρβάρων τῶν τήν Ἀσία κατοικούντων .)